Người châu Á giao tiếp với người Đức thường thấy họ thẳng tới mức khó chịu, còn người Đức thấy cách nói vòng của người châu Á là thiếu rõ ràng. Cả hai đều đang áp khung văn hoá của mình, và hiểu được cơ chế giúp gỡ phần lớn khó chịu.
- Người Đức nói thẳng, và điều đó không mang ý xúc phạm
- Đúng giờ là chuẩn mực rất chặt, trễ vài phút cũng bị để ý
- Ranh giới công việc và đời tư tách bạch rõ hơn nhiều nước châu Á
- Nói đúng ngữ pháp mà sai văn hoá vẫn gây khó xử
Những điều nên tránh
Nên tránh đến trễ, kể cả năm phút, vì đúng giờ ở Đức là dấu hiệu của sự tôn trọng chứ không phải chuyện nhỏ. Tránh nói vòng khi người ta hỏi một câu trực tiếp. Tránh hỏi về đời tư của đồng nghiệp quá sớm. Và tránh coi lời phê bình thẳng là công kích cá nhân. Nhóm này quan trọng vì chúng không phải lỗi ngôn ngữ nên không ai sửa cho bạn, và người ta chỉ giữ ấn tượng chứ không nói ra.
Chủ đề trò chuyện an toàn
Chủ đề an toàn gồm du lịch, thể thao, ẩm thực vùng miền, và công việc ở mức chung. Người Đức thích bàn sâu về một chủ đề thay vì nói lướt nhiều chủ đề. Nên tránh hỏi về thu nhập và tránh các chủ đề lịch sử nhạy cảm với người mới quen. Biết chủ đề nào an toàn giúp bạn chủ động bắt chuyện thay vì chỉ trả lời, và chủ động là thứ tạo ra quan hệ chứ không phải sự chính xác của câu chữ.
Điều người nước ngoài hay hiểu nhầm
Người châu Á hay hiểu nhầm ba điều. Một là coi lời phê bình thẳng là công kích, trong khi đó là cách người Đức thể hiện sự nghiêm túc với công việc. Hai là thấy đồng nghiệp không rủ đi ăn nên tưởng bị lạnh nhạt, trong khi ranh giới công tư ở Đức vốn tách bạch. Ba là thấy người lạ nhắc nhở mình nên tưởng bị gây sự. Hiểu được cơ chế đằng sau giúp bạn phản ứng đúng thay vì áp khung văn hoá của mình vào rồi thấy khó chịu.
Sai lầm thường gặp
- Coi lời phê bình thẳng là công kích cá nhân — với người Đức thì thẳng thắn là dấu hiệu tôn trọng công việc
- Đến trễ vài phút rồi coi là chuyện nhỏ — ở Đức thì đúng giờ là chuẩn mực rất chặt
- Cho rằng nói đúng ngữ pháp là đủ để giao tiếp tốt
Câu hỏi thường gặp
Người Đức nói thẳng có phải là thô lỗ không?
Không, đó là cách họ thể hiện sự tôn trọng: nói thẳng nghĩa là coi bạn đủ trưởng thành để nghe sự thật. Vòng vo mới bị coi là thiếu chân thành hoặc lãng phí thời gian của cả hai bên.
Vì sao đồng nghiệp Đức ít mời đi ăn ngoài giờ?
Vì ranh giới giữa công việc và đời tư ở Đức tách bạch hơn nhiều so với châu Á. Điều đó không có nghĩa họ không quý bạn, chỉ là quan hệ đồng nghiệp và quan hệ bạn bè được coi là hai thứ khác nhau.
Người bản xứ có khắt khe với lỗi văn hoá không?
Với người nước ngoài thì thường rộng lượng và họ hiểu bạn không cố ý. Nhưng ấn tượng vẫn hình thành, và vì không ai nói ra nên bạn không có cơ hội sửa nếu không tự tìm hiểu.
Học văn hoá giao tiếp bằng cách nào?
Quan sát nhiều hơn đọc. Chú ý cách người bản xứ nói với nhau trong các bối cảnh khác nhau, và nếu có bạn thân người bản xứ thì hỏi thẳng là cách nhanh nhất.
