Câu phức tiếng Đức có một đặc điểm mà không thứ tiếng nào khác trong nhóm này có: loại từ nối quyết định trật tự từ của mệnh đề theo sau. Cùng một nghĩa nhưng chọn từ nối khác là phải sắp lại câu khác.
- Loại từ nối quyết định trật tự từ của mệnh đề theo sau
- Ba nhóm: giữ nguyên trật tự, đảo chủ ngữ, hoặc đẩy động từ về cuối
- Học từ nối theo nhóm trật tự, không theo nghĩa
- Câu phức là ranh giới rõ nhất giữa sơ cấp và trung cấp
Các nhóm từ nối
Từ nối tiếng Đức chia làm ba nhóm theo trật tự chúng kéo theo. Nhóm một giữ nguyên trật tự câu chính. Nhóm hai đẩy động từ lên trước chủ ngữ. Nhóm ba đẩy động từ về cuối mệnh đề. Ba nhóm này quan trọng hơn cả nghĩa của từ nối khi bạn đang dựng câu. Học theo nhóm nghĩa thay vì học rời từng từ giúp bạn luôn có sẵn một lựa chọn khi cần nối ý, thay vì phải nhớ lại đúng một từ duy nhất.
Chỗ người Việt hay vấp
Chỗ vấp lớn nhất là dùng từ nối thuộc nhóm đẩy về cuối mà vẫn giữ trật tự câu chính. Đây là lỗi phổ biến nhất của mọi người học tiếng Đức, không riêng người Việt, và nó dai vì khi nói nhanh thì bản năng đặt động từ ở giữa quay lại. Lỗi này khó tự phát hiện vì khi nói bạn dồn hết chú ý vào nội dung, và phần cấu trúc câu chạy theo bản năng tiếng Việt.
Cách luyện nối câu
Cách luyện là học từ nối theo nhóm trật tự thay vì theo nhóm nghĩa. Với mỗi nhóm, tập nối hai câu đơn năm lần mỗi ngày. Sau vài tuần thì nghe thấy từ nối là tay tự biết phải đặt động từ ở đâu, và đó chính là phản xạ cần có. Bài tập này đơn giản mà hiệu quả vì nó tách riêng kỹ năng nối ý ra khỏi việc nghĩ nội dung, nên bạn tập được một thứ tại một thời điểm.
Sai lầm thường gặp
- Học từ nối theo nghĩa mà không để ý nhóm trật tự — nghĩa không cho biết phải sắp câu thế nào
- Nói toàn câu ngắn để tránh sai — an toàn nhưng bị đánh giá là cấu trúc nghèo
- Dùng một từ nối cho mọi quan hệ ý nghĩa
Câu hỏi thường gặp
Làm sao nhớ từ nối nào thuộc nhóm nào?
Học theo nhóm ngay từ đầu và luôn ghi nhóm cạnh từ nối trong sổ. Nhóm đẩy động từ về cuối là nhóm lớn nhất nên có thể coi là mặc định, rồi nhớ riêng hai nhóm nhỏ hơn.
Câu phức tiếng Đức có khó hơn tiếng Pháp không?
Khó hơn ở chỗ phải đổi trật tự từ, thứ tiếng Pháp không đòi. Nhưng dễ hơn ở chỗ không có thức giả định phải chọn, nên tổng lại thì hai bên nặng ngang nhau theo hai kiểu khác nhau.
Câu dài có tốt hơn câu ngắn không?
Không hẳn. Trộn cả hai mới tự nhiên. Toàn câu ngắn nghe rời rạc, toàn câu dài thì dễ sai và khó theo dõi. Tiêu chí chấm thường đo sự đa dạng chứ không đo độ dài.
Nên học bao nhiêu từ nối?
Khoảng hai tới ba từ nối cho mỗi nhóm nghĩa là đủ dùng, tổng chừng mười lăm tới hai mươi từ. Học nhiều hơn thì phần lớn nằm im không dùng tới.
