Tiếng Đức có hai thì quá khứ giống tiếng Pháp, nhưng cách phân chia lại khác hẳn: chúng không chia theo cách nhìn sự việc mà chia theo văn nói và văn viết. Đây là điểm dễ chịu vì bạn không phải cân nhắc ở mỗi câu.
- Hai thì quá khứ, chia theo văn nói và văn viết
- Không phải chọn theo sắc thái, nên dễ hơn tiếng Pháp
- Tương lai thường dùng thì hiện tại kèm từ chỉ thời gian
- Người Việt hay bỏ qua phần này vì tiếng Việt không bắt buộc
Hệ thống hoạt động thế nào
Thì quá khứ ghép dùng trong hội thoại và trong phần lớn văn viết đời thường. Thì quá khứ đơn dùng trong văn viết kể chuyện, báo chí, và với một nhóm nhỏ động từ thông dụng thì cũng dùng cả khi nói. Tương lai thì thường chỉ cần dùng hiện tại kèm từ chỉ thời gian. Hiểu nguyên tắc chung giúp khỏi phải nhớ từng trường hợp, vì phần lớn đều theo quy luật và chỉ một nhóm nhỏ là ngoại lệ.
Vì sao người Việt hay bỏ sót
Người Việt bỏ sót ở chỗ chọn trợ động từ cho thì quá khứ ghép. Có hai trợ động từ và việc chọn cái nào phụ thuộc vào loại động từ, không suy được từ nghĩa. Người học chọn bừa một cái rồi dùng cho mọi động từ, và đó là lỗi rất lộ. Tiếng Việt diễn đạt thời gian bằng từ riêng và có thể lược đi khi ngữ cảnh đã rõ, nên người Việt không có phản xạ đánh dấu thời gian trong chính động từ.
Cách luyện
Cách luyện là kể lại một ngày của bạn mỗi tối bằng thì quá khứ ghép, chú ý chọn đúng trợ động từ. Ghi lại các động từ dùng trợ động từ ít gặp hơn thành một danh sách riêng, vì nhóm đó không lớn và học thuộc là xong. Kể chuyện là bài tập tốt nhất cho phần này vì nó buộc bạn chọn ở mỗi câu, và làm đủ nhiều lần thì việc chọn thành tự động.
Sai lầm thường gặp
- Dùng một trợ động từ cho mọi động từ ở thì quá khứ ghép — nhóm dùng trợ động từ kia không lớn, học thuộc là xong
- Học bảng chia rồi tưởng là xong — biết bảng và chọn kịp khi nói là hai chuyện khác nhau
- Chỉ dùng một dạng cho mọi tình huống để cho an toàn
Câu hỏi thường gặp
Vì sao có hai thì quá khứ mà lại dễ hơn tiếng Pháp?
Vì chúng chia theo ngữ cảnh văn nói hay văn viết chứ không theo cách nhìn sự việc. Bạn không phải cân nhắc ở từng câu như tiếng Pháp, chỉ cần biết mình đang nói hay đang viết là chọn được.
Có cần học thì tương lai không?
Cần biết nhưng ít dùng, vì tiếng Đức thường dùng hiện tại kèm từ chỉ thời gian cho tương lai. Thì tương lai riêng chủ yếu dùng khi nhấn mạnh ý định hoặc khi dự đoán, nên nó là nhóm học sau.
Học phần này mất bao lâu?
Hiểu quy tắc mất vài buổi, dùng đúng khi nói mất vài tháng. Khoảng cách giữa hai mốc là bình thường và nó rút ngắn bằng lượng nói chứ không bằng lượng học thêm.
Có nên học hết mọi trường hợp cùng lúc không?
Không. Học dạng thông dụng nhất trước và dùng nó cho tới khi thành phản xạ, rồi mới thêm dạng tiếp theo. Học cả bảng cùng lúc thường dẫn tới việc không dùng được dạng nào cho ra hồn.
