Tiếng Đức có một thứ buộc phải học theo cụm mà không thứ tiếng nào trong nhóm này có tương đương: giới từ đi với cách nào. Cùng một giới từ có thể đòi hai cách khác nhau tuỳ ý nghĩa, và chọn sai là lỗi ngữ pháp rõ ràng.
- Giới từ quyết định cách của danh từ theo sau
- Một số giới từ đòi hai cách khác nhau tuỳ nghĩa
- Động từ tách được phải học cả tiền tố, vì tiền tố mang nghĩa chính
- Ghi vào sổ cả cụm, đừng ghi từ đứng một mình
Vì sao từ rời không đủ
Từ rời không cho biết nó kéo theo cách nào. Trong tiếng Đức, chọn sai cách sau giới từ làm sai luôn mạo từ và đuôi tính từ của cả cụm, tức một quyết định sai kéo theo ba lỗi. Đây là lý do giới từ phải học theo nhóm cách chứ không học từng cái. Kết quả là câu đúng về mặt ngữ pháp nhưng người bản xứ nghe thấy lạ, và đây là loại lỗi rất khó tự phát hiện vì không có quy tắc nào bị vi phạm.
Những cụm nên học nguyên khối
Nên học nguyên khối: giới từ theo nhóm cách, động từ kèm giới từ và cách, động từ tách được kèm tiền tố, và các công thức thư từ. Nhóm động từ tách được đặc biệt quan trọng vì tiền tố nằm cuối câu và nó đảo hẳn nghĩa của động từ gốc. Nhóm này chiếm tỷ lệ lớn trong lời nói thật, nên học nguyên khối tiết kiệm hơn nhiều so với ghép lại từ các từ rời mỗi lần cần dùng.
Cách ghi sổ từ vựng cho đúng
Ghi sổ nên có năm cột: từ kèm mạo từ, dạng số nhiều nếu là danh từ, nghĩa, giới từ và cách nếu là động từ, và một câu ví dụ. Nghe cồng kềnh nhưng bốn cột đầu chỉ tốn vài giây, còn thiếu chúng thì bạn có một từ không dùng được. Cách ghi này tốn thêm vài giây mỗi từ nhưng đổi lại là bạn có sẵn một câu dùng được ngay, thay vì một từ phải tự nghĩ cách dùng.
Sai lầm thường gặp
- Học giới từ riêng lẻ theo nghĩa — phải học theo nhóm cách vì đó là thứ quyết định câu đúng hay sai
- Ghi sổ hai cột từ và nghĩa — mất hết thông tin về cách dùng, và đó mới là phần khó
- Dịch từng từ từ tiếng Việt rồi ghép lại thành câu
Câu hỏi thường gặp
Vì sao một giới từ lại đòi hai cách khác nhau?
Vì tiếng Đức dùng cách để phân biệt vị trí tĩnh với hướng di chuyển. Cùng một giới từ, nếu bạn đang ở trong phòng thì dùng cách này, nếu bạn đi vào phòng thì dùng cách kia. Mẹo là tự hỏi ở đâu hay đi đâu trước khi chọn.
Học cụm thì có chậm hơn học từ rời không?
Chậm hơn nếu tính số từ ghi được mỗi buổi, nhanh hơn nếu tính số câu nói được. Vì mục tiêu là nói chứ không phải sưu tầm từ, nên cách tính thứ hai mới đáng.
Làm sao biết cụm nào đáng học nguyên khối?
Cụm nào bạn gặp lại từ hai ba lần trở lên trong tài liệu thật thì đáng. Tần suất là chỉ dấu tốt hơn cảm giác, vì cảm giác thường bị hút về những cụm nghe hay chứ không phải cụm hay dùng.
Có nên học thành ngữ sớm không?
Không nên ở giai đoạn đầu. Thành ngữ dùng ít hơn người ta tưởng và dùng sai chỗ thì rất lộ, trong khi các cụm thông dụng bình thường lại xuất hiện liên tục.
