Trong đề đọc của các kỳ thi tiếng Đức trình độ trung cấp, có một dạng bài mà người học hay đánh giá là "dễ" rồi mất điểm nhiều nhất: cho một loạt người với nhu cầu cụ thể, một loạt quảng cáo ngắn, và bạn phải ghép mỗi người với quảng cáo phù hợp. Thường có người không tìm được quảng cáo nào phù hợp. Bài nhìn đơn giản vì văn bản ngắn, từ vựng đời thường. Cái khó nằm ở chỗ người ra đề cố tình đặt những quảng cáo có đúng từ khoá nhưng sai một điều kiện. Bài này chỉ cách đọc để không mắc bẫy đó.
Cơ chế của bẫy: đúng chủ đề, hụt một điều kiện
Mỗi tình huống thường chứa hai đến ba điều kiện. Ví dụ:
Minh möchte am Wochenende einen Kochkurs machen. Er hat noch nie gekocht und will nicht viel Geld ausgeben.
Ba điều kiện: cuối tuần, cho người chưa biết gì, không tốn nhiều tiền. Trong số quảng cáo, gần như chắc chắn có:
- Một lớp nấu ăn cuối tuần, giá rẻ, nhưng ghi für Fortgeschrittene (cho người đã có nền).
- Một lớp nấu ăn cho người mới, rẻ, nhưng chỉ dienstags und donnerstags abends.
- Một lớp nấu ăn cuối tuần cho người mới, nhưng là lớp cao cấp với đầu bếp nổi tiếng, giá không hề thấp.
Cả ba đều có chữ Kochkurs. Người đọc lướt thấy từ khoá là chọn, và sai. Nếu không có quảng cáo nào thoả cả ba điều kiện, đáp án là "không có quảng cáo phù hợp".
Nguyên tắc rút ra: một quảng cáo chỉ đúng khi thoả tất cả điều kiện. Đúng hai trên ba vẫn là sai.
Bước 1: gạch điều kiện trong tình huống
Trước khi nhìn quảng cáo, đọc từng tình huống và đánh dấu điều kiện theo năm câu hỏi:
| Câu hỏi | Từ hay gặp trong tình huống |
|---|---|
| Ai tham gia? | mit seinen Kindern, allein, mit der ganzen Familie, als Senior |
| Khi nào? | am Wochenende, abends, in den Ferien, nur vormittags |
| Ở đâu, hình thức gì? | von zu Hause aus, in der Nähe, draußen |
| Tiền? | wenig Geld, nichts bezahlen, günstig |
| Điều kiện riêng? | keine Vorkenntnisse, mit Hund, ohne Anmeldung |
Không phải tình huống nào cũng có đủ năm loại. Nhưng gạch ra thì bạn biết chính xác phải tìm gì, thay vì tìm một "cảm giác hợp".
Bước 2: tình huống và quảng cáo dùng từ khác nhau
Đề hiếm khi để tình huống và quảng cáo dùng cùng một từ cho điều kiện đúng. Trái lại, từ trùng nhau thường xuất hiện ở quảng cáo bẫy. Vì vậy bạn cần một bộ từ đồng nghĩa trong đầu:
| Tình huống nói | Quảng cáo có thể viết |
|---|---|
| nichts bezahlen | kostenlos, gratis, Eintritt frei, ohne Gebühr |
| Anfänger, noch nie gemacht | ohne Vorkenntnisse, für Einsteiger, Grundkurs |
| am Wochenende | samstags und sonntags, Sa./So. |
| abends, nach der Arbeit | ab 18 Uhr, Abendkurs |
| mit Kindern | familienfreundlich, für Groß und Klein |
| von zu Hause aus | online, per Video, digital |
| wenig Geld | preiswert, Ermäßigung, zum halben Preis |
| sofort, ohne warten | ohne Anmeldung, einfach vorbeikommen |
Lập bảng này cho riêng mình khi luyện đề: mỗi lần chấm bài, chép những cặp từ bạn bỏ lỡ. Sau năm sáu đề, bảng của bạn sẽ phủ gần hết những gì người ra đề hay dùng.
Bước 3: săn từ phủ định và giới hạn
Bẫy tinh vi nhất nằm ở những chữ nhỏ làm đổi điều kiện. Khi lướt quảng cáo, mắt phải dừng lại ở các chữ sau:
- außer: täglich geöffnet außer montags, mở hằng ngày trừ thứ Hai. Người cần đi thứ Hai thì loại.
- ab / unter + tuổi: ab 16 Jahren (từ 16 tuổi), Kinder unter 6 Jahren frei (trẻ dưới 6 tuổi miễn phí, không phải mọi trẻ em).
- nur: nur mit Voranmeldung (chỉ khi đăng ký trước). Người muốn "cứ thế đến" thì loại.
- Anmeldung erforderlich: bắt buộc đăng ký.
- Ruhetag / geschlossen: ngày nghỉ, đóng cửa.
- zzgl. / zuzüglich: cộng thêm chi phí. Giá ghi rẻ nhưng zzgl. Material nghĩa là còn tiền vật liệu.
Một quảng cáo ghi Für Familien mit Kindern ab 10 Jahren sẽ không hợp với người có con năm tuổi, dù chữ "Familien" và "Kindern" khớp hoàn toàn.
Một lượt loại trừ hoàn chỉnh
Tình huống: Frau Weber sucht für ihren Sohn (8) einen Schwimmkurs. Sie arbeitet bis 17 Uhr. Điều kiện: bơi, trẻ tám tuổi, sau 17 giờ. Ba quảng cáo cùng chủ đề:
- A: Schwimmen für Kinder von 5 bis 10 Jahren, montags 15–16 Uhr. Đúng tuổi, sai giờ. Loại.
- B: Aquafitness für Erwachsene, abends ab 18 Uhr. Đúng giờ, sai đối tượng. Loại.
- C: Schwimmkurs für Grundschulkinder, mittwochs 17.30 Uhr, Anmeldung erforderlich. Trẻ tiểu học, sau 17 giờ. Chọn.
Chú ý: C không hề có chữ "acht Jahre" hay "Sohn". Bạn phải tự nối Grundschulkinder với đứa trẻ tám tuổi. Đó chính là kiểu diễn đạt lại mà đề luôn dùng cho đáp án đúng. Còn Anmeldung erforderlich không loại C, vì tình huống không nói gì về việc đăng ký.
Câu "không có quảng cáo phù hợp": đừng sợ, cũng đừng lạm dụng
Người học mắc hai lỗi ngược nhau với lựa chọn này:
- Không dám chọn: cố gán một quảng cáo "gần đúng" cho mọi người. Cách này gần như chắc chắn mất điểm ở câu đó, và còn kéo theo sai dây chuyền vì quảng cáo đã gán sai không còn để dùng cho người đúng của nó.
- Chọn để trốn: gặp tình huống khó thì đánh "không có" cho nhanh. Số câu không có đáp án trong đề thường rất ít, nên đánh nhiều là sai nhiều.
Cách làm đúng: chỉ chọn "không có" sau khi đã loại từng quảng cáo ứng viên bằng một điều kiện cụ thể mà bạn chỉ ra được. Ký hiệu cho lựa chọn này khác nhau giữa các kỳ thi, nên đọc kỹ phần hướng dẫn trên đề mẫu chính thức của kỳ thi bạn đăng ký.
Thứ tự làm bài và quản lý thời gian
- Đọc tất cả tình huống, gạch điều kiện. Đừng nhìn quảng cáo vội.
- Lướt một lượt quảng cáo, chỉ để biết mỗi cái nói về chủ đề gì. Ghi một hai chữ bên lề: "nấu ăn", "bơi", "nhà trọ".
- Với từng tình huống, khoanh các quảng cáo cùng chủ đề, rồi kiểm từng điều kiện. Loại tới khi còn một.
- Làm tình huống dễ trước. Mỗi quảng cáo đã dùng thì gạch đi, các tình huống khó về sau sẽ còn ít lựa chọn.
Không cần đọc trọn từng quảng cáo. Văn bản quảng cáo có nhiều câu mời chào không chứa thông tin, như Erleben Sie unvergessliche Stunden! Mắt bạn chỉ cần dừng ở giờ, giá, đối tượng và những chữ giới hạn.
Luyện thế nào trong ba tuần
- Tuần 1: làm hai đề mẫu chính thức mà không bấm giờ. Sau mỗi đề, với từng câu sai, viết ra điều kiện nào bạn đã bỏ sót.
- Tuần 2: lập bảng đồng nghĩa riêng. Đọc quảng cáo thật trên các trang rao vặt, trang khoá học của thành phố Đức, tập gạch giờ, giá, đối tượng trong vòng một phút mỗi quảng cáo.
- Tuần 3: làm đề có bấm giờ. Mục tiêu không phải nhanh hơn, mà là đúng thứ tự bốn bước ở trên.
Đề mẫu chính thức của Goethe-Institut và telc tải được trên trang của họ. Hãy kiểm tra đề mẫu mới nhất, vì cấu trúc từng phần có thể được điều chỉnh qua các năm. Trên Ngôn Ngữ Đức, phần thi thử có bài đọc dạng ghép tình huống để bạn luyện với phản hồi ngay sau khi nộp.
Câu hỏi thường gặp
Dạng ghép quảng cáo trong đề đọc tiếng Đức khó ở đâu?
Ở chỗ quảng cáo bẫy có đúng từ khoá nhưng sai một điều kiện như thời gian, giá hay đối tượng. Phải kiểm đủ mọi điều kiện của tình huống chứ không chỉ chủ đề.
Có nên đọc quảng cáo trước hay tình huống trước?
Đọc tình huống trước và gạch điều kiện. Sau đó mới lướt quảng cáo để tìm cái thoả mãn đủ các điều kiện đó.
Khi nào chọn đáp án không có quảng cáo phù hợp?
Chỉ khi bạn đã loại từng quảng cáo cùng chủ đề bằng một điều kiện cụ thể. Số câu như vậy trong đề thường rất ít.
außer montags nghĩa là gì?
Nghĩa là trừ thứ Hai. Täglich außer montags là mở hằng ngày trừ thứ Hai, chữ hay được dùng để gài bẫy trong quảng cáo.
Tải đề mẫu tiếng Đức chính thức ở đâu?
Trên trang chính thức của Goethe-Institut và telc, mục dành cho từng trình độ. Nên dùng đề mẫu mới nhất vì cấu trúc có thể thay đổi.
